Yangın güvenliği odaklı mimari tasarım, yapı üretim sürecinin yalnızca teknik bir alt başlığı değil, tasarımın kavramsal çerçevesini doğrudan şekillendiren çok disiplinli bir problem alanıdır. Güncel literatürde yangın risklerinin büyük ölçüde tasarım sürecinin erken aşamalarında alınan mekânsal, işlevsel ve kurgusal kararlarla belirlendiği; bu bağlamda kaçış yollarının organizasyonu, yangın bölmelerinin kurgulanması, yapı formu, kütle yerleşimi ve malzeme seçimi gibi temel tasarım girdilerinin can ve mal güvenliği açısından kritik rol üstlendiği vurgulanmaktadır.

Son yıllarda yaşanan büyük ölçekli yapı yangınları ve karmaşık yapı tipolojileri, yangın güvenliğinin yalnızca mühendislik çözümleriyle ele alınmasının yetersiz kaldığını göstermektedir. Performansa dayalı yaklaşımların mimari tasarım sürecine entegre edilmediği durumlarda, yönetmeliklere biçimsel uyum sağlansa dahi mekânsal güvenliğin zayıf kalabildiği görülmektedir. Bu durum, mimarların yangın güvenliği bilgisinin ve mevzuat okuryazarlığının erken tasarım aşamalarına taşınması gereğini ortaya koymaktadır.

Türkiye’de Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik mimari tasarım kararlarını doğrudan etkileyen mekânsal ve işlevsel düzenlemeler içermesine rağmen uygulamada çoğu zaman tasarım sürecinin ilerleyen aşamalarında bir “uyum kontrol listesi” olarak ele alınmaktadır. Bu yaklaşım tasarım bütünlüğünü zedeleyebilmekte, uygulama sürecinde maliyetli revizyonlara ve güvenlik açıklarına yol açabilmektedir ve literatürde “reaktif yangın güvenliği yaklaşımı” olarak tanımlanmaktadır.

Bu etkinlik, yangın güvenliğinin mimari tasarım sürecinde reaktif bir teknik zorunluluk olarak değil, tasarımın erken aşamalarında belirleyici bir stratejik tasarım girdisi olarak ele alınmasını amaçlamaktadır. Mimarların ve erken kariyer araştırmacılarının yangın güvenliği gerekliliklerini kavramsal tasarım, şematik planlama ve mekânsal organizasyon kararlarıyla ilişkilendirebilmeleri; yönetmeliği yalnızca sınırlayıcı bir metin olarak değil, güvenli ve nitelikli mekân üretimini yönlendiren bir tasarım aracı olarak yorumlayabilmeleri hedeflenmektedir.

Yangın mühendisliği, yapı fiziği ve mimarlık arasındaki disiplinler arası etkileşimin güçlendirilmesiyle kullanıcı davranışlarını, tahliye senaryolarını ve acil durum performansını gözeten bütüncül tasarım çözümlerinin geliştirilmesi amaçlanmaktadır. Bu doğrultuda yangın güvenliği, uygulama aşamasında kontrol edilen bir uyum problemi olarak değil; tasarımın başından itibaren mekânsal organizasyonu, işlev şemasını, kaçış kurgusunu ve yapının acil durum performansını belirleyen stratejik bir tasarım girdisi olarak konumlandırılmaktadır.

Bu sayede tasarımın geç aşamalarında ortaya çıkan zorunlu revizyonlar ve maliyet artışlarının azaltılması, can ve mal kayıplarını önlemeye yönelik tasarım bilincinin güçlendirilmesi ve Türkiye’de mimarlık eğitiminde yangın güvenliğinin daha bütüncül ve tasarım odaklı ele alınmasına katkı sağlayacak akademik ve mesleki altyapının geliştirilmesi hedeflenmektedir.

Katılımcıların Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik ve ilgili kılavuzları tasarım kararlarını yönlendiren bir çerçeve olarak okuyup yorumlayabilmeleri; kaçış düzeni, yangın zonlaması, dolaşım–çekirdek kurgusu ve kullanım senaryolarını güvenlik perspektifiyle değerlendirebilmeleri amaçlanmaktadır. Etkinliğin nihai amacı, katılımcıların yangın güvenliği konusunda mevzuat okuryazarlığı, tasarım stratejisi geliştirme ve disiplinler arası iletişim becerilerini birlikte kazanarak bu yetkinlikleri akademik çalışmalarına ve mesleki pratiklerine aktarabilmeleridir.

Ele Alınacak Başlıca Temalar
• Yangın güvenliği mevzuatına (Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik ve ilgili kılavuzlar) uygun mimari proje geliştirme sürecinde karşılaşılan tasarım sorunları ve bu sorunların erken tasarım aşamalarında alınan mekansal ve işlevsel kararlarla ilişkisi,
• Kavramsal ve şematik tasarım süreçlerinde yangın güvenliği gerekliliklerinin mekansal organizasyon, planlama kararları, yapı formu ve kütle yerleşimi üzerindeki belirleyici etkileri,
• Yangın risklerini artıran planlama, projelendirme, malzeme seçimi ve uygulama kaynaklı sorunlar ile bu risklerin tasarım sürecinin erken aşamalarında önlenmesine yönelik mimari yaklaşımlar,
• Performansa dayalı yangın güvenliği tasarımı, senaryo temelli değerlendirmeler, simülasyon teknikleri ve dijital araçların mimari tasarım sürecine entegrasyonu,
• Farklı yapı tipolojilerinde (konut, kamusal yapılar, karma kullanım yapıları, yüksek yapılar vb.) kullanıcı davranışları, tahliye senaryoları ve acil durum performansı bağlamında yangın güvenliği stratejilerinin değerlendirilmesi.

Ayrıca Ele Alınacak Konular
• Yangın güvenliği mevzuatı çerçevesinde mimarlar, yangın mühendisleri ve ilgili disiplinler arasında yaşanan yorum farklılıkları, bu farklılıkların tasarım süreci ve uygulama kararları üzerindeki etkileri,
• Disiplinler arası iletişimi, ortak karar alma süreçlerini ve koordinasyonu güçlendirmeye yönelik yöntem ve çalışma modelleri,
• Yangın güvenliğinin mimari tasarım stüdyolarına ve lisansüstü eğitime erken aşamalarda entegre edilmesine yönelik pedagojik yaklaşımlar ve deneyim paylaşımları,
• Erken kariyer araştırmacıları için yangın güvenliği odağında ortak akademik üretim, yayın ve proje geliştirme olanaklarının tartışılması ve teşvik edilmesi.