Sualtı Arkeolojisine Güncel Yaklaşımlar Atölyesi 

Etkinlik Yürütücüsü: Doç. Dr. Ülkü KARA

Bodrum/TÜRKİYE
(05-07 Şubat 2027)

Bodrum Institute ve Sualtı Arkeoloji Enstitüsü Bodrum Araştırma Merkezi (INA) iş birliğiyle düzenlenen “Sualtı Arkeolojisine Güncel Yaklaşımlar Atölyesi”, 05-07 Şubat 2027 tarihleri arasında Bodrum’da gerçekleştirilecektir. Bu yoğunlaştırılmış program, Türkiye’nin zengin sualtı kültürel mirasının standartlara uygun biçimde araştırılması ve disiplinlerarası bilimsel yaklaşımların yeni nesil araştırmacılara aktarılmasını hedefliyor. 

Sualtı arkeolojisi, bilimsel bir disiplin olarak ortaya çıkışı ve ilk sistematik uygulamaları bakımından Türkiye karasularında yürütülen öncü çalışmalarla biçimlenmiş; belgeleme ve kazı tekniklerinin geliştirildiği, disiplinin bilimsel kimliğinin güçlendiği başlıca araştırma alanlarından biri Anadolu kıyıları olmuştur. Türkiye bu açıdan, yalnızca zengin sualtı kültürel mirasıyla değil, aynı zamanda sualtı arkeolojisinin doğuşu ve kurumsallaşmasına katkı sunan erken dönem bilimsel uygulamalarıyla da uluslararası ölçekte ayrıcalıklı bir konumda yer almaktadır.

Buna karşın, disiplinin tarihsel önemi, metodolojik çeşitliliği ve disiplinlerarası karakterine ilişkin farkındalığın ülkemizde özellikle öğrenciler ve genç araştırmacılar arasında istenen düzeye ulaşmadığı gözlemlenmektedir. Oysa sualtı arkeolojisi, yalnızca “sualtında yapılan kazı” olarak daraltılamayacak kadar geniş bir alandır; sucul çevrelerle insan toplulukları arasındaki ekonomik, teknolojik, kültürel ve mekânsal ilişkileri uzun erimli bir perspektifle inceleyen bağımsız bir araştırma alanı olarak gelişmektedir.

Etkinliğin Amacı: Bu bilimsel eğitim etkinliği, sualtı arkeolojisinin kuramsal temellerini ve yöntemsel standartlarını güncel yaklaşımlar ışığında aktararak katılımcıların alana ilişkin kavramsal okuryazarlığını güçlendirmeyi hedeflemektedir. Etkinlik; disiplinin saha çalışmalarıyla sınırlı olmayan çok aşamalı yapısını (belgeleme, analiz, koruma/konservasyon, yayın ve kültürel miras yönetimi) görünür kılmayı; bu konu hakkında bir alt yapı oluşturarak temel yöntem ve teknikler hakkında sistematik bir çerçeve sunmayı amaçlamaktadır.

Bu doğrultuda program, batık buluntularının yorumlanmasına, denizcilik teknolojileri ve gemi inşa tekniklerinin tarihsel gelişimine, liman ve kıyı tesisleri gibi su altında kalmış yapılara, belgeleme standartlarına ve konservasyon süreçlerine odaklanan içerikleri bir araya getirerek katılımcıların disiplinlerarası düşünme ve analitik değerlendirme becerilerini geliştirmeyi hedeflemektedir. Nihai olarak etkinlik, sualtı kültürel mirasının bilimsel standartlara uygun biçimde araştırılması ve korunmasına katkı sunacak bir bilgi ve farkındalık zemini oluşturmayı amaçlamaktadır.

 Etkinliğin Kapsamı: Etkinlik, sualtı arkeolojisini güncel yöntem ve tartışmalar çerçevesinde ele alan; kuramsal aktarımı uygulamalı öğrenmeyle destekleyen bütüncül bir bilimsel eğitim programı olarak yapılandırılmıştır. Kapsam, disiplinin yalnızca saha pratiğine indirgenmeyen çok katmanlı niteliğini görünür kılacak biçimde kavramsal çerçeve, araştırma/kazı pratikleri, belgeleme, envanterleme, teknolojik yaklaşımlar ve koruma/konservasyon eksenlerinde tasarlanmıştır.

Program kapsamında, batık araştırmalarında temel bir buluntu grubu olan amphora kargoları ve amphoraların üretim yerleri ile tarihlendirme üzerinden antik ticaret ağlarını anlamadaki işlevi ele alınacaktır. Amphoralar dışındaki kargo türleri ve deniz yolu taşımacılığına ilişkin örnekler, antik dönem ekonomik dolaşımını ve denizcilik pratiklerini tartışmaya açacak şekilde değerlendirilecektir. Ayrıca antik limanlar ve su altında kalmış yapılar, su seviyesi değişimleri ve kıyı kullanımının tarihsel dönüşümüyle bağlantılı olarak ele alınacak; bu yapıların ticaret ve mimari açısından taşıdığı anlam üzerinde durulacaktır.

Kapsamın bir diğer boyutu, disiplinin kavramsal sınırlarının netleştirilmesidir: “Sualtı Arkeolojisi”, “Denizcilik Arkeolojisi”, “Deniz Arkeolojisi” ve “Gemi Arkeolojisi” gibi kavramların benzerlikleri ve farkları, doğru/yanlış kullanımlar üzerinden açıklanacaktır. Kronolojik bir hat içinde gemi inşa tekniklerinin Bronz Çağ’dan Bizans’a uzanan gelişimi; seçilmiş bölgesel örneklerle (farklı coğrafyalardaki batık çalışmaları dâhil) karşılaştırmalı biçimde ele alınacaktır.

Kimler Başvurabilir: Etkinliğin hedef kitlesi, Arkeoloji (Prehistorya, Protohistorya ve Ön Asya ile Klasik Arkeoloji) lisans öğrencileri arasından seçilecektir. Katılımcı seçimi özgeçmiş, transkript ve niyet mektubu üzerinden yapılacaktır. 

Atölye boyunca eğiticilerle doğrudan etkileşim kurulabilmesi ve uygulamalı çizim/belgeleme çalışmalarında sağlıklı geri bildirim verilebilmesi amacıyla katılımcı sayısı 15 kişi ile sınırlandırılmıştır.

Etkinliğin Gerçekleştirileceği Yer: Sualtı Arkeoloji Enstitüsü Bodrum Araştırma Merkezi

Detaylı bilgi ve başvuru için lütfen aşağıdaki butonları takip ediniz.