Deprem Tehdidi Altında Kültürel Miras ve Risk Yönetimi Eğitimi

Etkinliğin Adı: Deprem Tehdidi Altında Kültürel Miras ve Risk Yönetimi Egitimi

Etkinliğin Konusu: Yüksek deprem riski altındaki kültürel mirasın korunması amacıyla, erken kariyer arastırmacılarına yönelik risk yönetimi egitimi

Etkinliğin Amacı: Türkiye, on binlerce yıllık çok katmanlı kültürel miras birikimiyle yüksek deprem riski taşıyan bir coğrafyada yer almaktadır. Resmi envanterin çok ötesinde bir kültürel derinliğe sahip olan afet bölgesi, 6 Şubat 2023 depremlerinde anıtsal yapılardan tescilsiz sivil dokuya kadar geniş bir spektrumda ağır tahribata uğramıştır. Yıkım, sadece fiziksel yapıyı değil, zemin karakterini ve arkeolojik katmanları da değiştirerek mirasın korunmasında çok boyutlu bir risk alanı oluşturmuştur. Geçmeyen tehlike ve süregiden riskler, bu mirasın korunmasında bilimsel uygulamaların, acil eylem planlarının ve disiplinler arası uzmanlık ağının gerekliliğini gündeme taşımıştır.

Bu durumun yarattığı riskleri yönetmek kısa, orta ve uzun vadede çok paydaşlı ve çok disiplinli eylem planlarını ve uygulamalarını gerektirmektedir. Bu bağlamda, kültürel mirasın korunmasına yönelik deprem risk yönetimi, farklı uzmanlık alanlarının birlikte düşünmesini ve çalışmasını zorunlu kılmaktadır. Sonuç olarak, ön hazırlık, koordinasyon ve ortak iletişim dili acil ve proaktif pozisyon almak için esastır. Bu çok katmanlı risk yönetimi süreci, uzmanların kendi alanlarının dışındaki boyutlara dair bilgi ve farkındalık sahibi olmalarını zorunlu kılar; bir uzmanlık alanının önerdiği çözümün farklı bir disiplin açısından problem yaratabileceği durumlar için etkili bir iletişimi şart koşar. Son olarak tüm tarafların, bu olası çelişkileri gidermek adına disiplinler arası bir uzlaşıya açık olmaları esastır.

Bu programın temel amacı, ICOMOS Türkiye’nin 2023 tarihli görüş metninde öne çıkan “yıkımdan öğrenerek geleceği iyileştirme” vizyonu doğrultusunda, kültürel mirasın korunması alanında çalışan erken kariyer araştırmacılar için güçlü bir eğitim ve etkileşim ortamı sunmaktır. Farklı alanlardan uzman eğiticiler, mimarlık, inşaat mühendisliği, şehir planlama ve koruma disiplinlerinden gelen katılımcılarla bir araya gelerek kültürel mirasın risk yönetimine dair güncel durumu, yöntemleri, saha tecrübelerini ve araştırma bulgularını paylaşacaktır. Bu süreç, yalnızca bilgi aktarımı değil, aynı zamanda akademik ve mesleki bir etki ağı oluşturmayı hedeflemektedir.

Bu amaç doğrultusunda eğitim programı; deprem öncesi hazırlık, deprem anı ve hemen sonrasında yürütülen acil müdahale süreçleri ile deprem sonrası iyileştirme ve restorasyon aşamalarını birlikte ele alan bir çerçeve sunmaktadır. Program kapsamında, tarihi yapıların deprem davranışı ve hasar mekanizmaları, yapısal güvenlik ile koruma ilkeleri arasındaki gerilimler, mevcut mevzuatın tarihi yapılar bağlamındaki uygulama sorunları ve kentsel ölçekte risk yönetiminin planlama süreçlerine entegrasyonu gibi konular, disiplinler arası bir yaklaşımla tartışmaya açılacaktır.

• Deprem öncesi hazırlık: Yapısal ve bölgesel güvenlik ile koruma ilkeleri arasındaki çatışmaları minimize etmek için disiplinler arası ortak bir “risk dili” ve teknik uzlaşı zemini oluşturmak; güncel deprem yönetmeliğinin tarihi yapılar ve alanlar özelindeki gerekliliklerini analiz ederek teorik bilgiyi uygulanabilir koruma stratejilerine dönüştürmek.
• Acil müdahale kapasitesi: Deprem anı ve hemen sonrasında veri ve malzeme kaybını önleyecek interdisipliner kriz yönetimi stratejilerini tartışmaya açmak.
• Bütünleşik iyileştirme: Gelecekte sahada da etkin olabilecek uzmanlar aracılığıyla uygulamadaki kronik sorunları tanımlamak ve yönetmelik-uygulama uyumuna yönelik sürdürülebilir çözüm önerileri üretmek.
• Sürdürülebilir uzman ağı: Erken kariyer araştırmacıları arasından birbirlerinin yetkinliklerini tanıyan profesyonel bir ağ kurulmasına aracılık etmek; katılımcıların yürüttükleri çalışmaların uzman geri bildirimleriyle geliştirilerek etki faktörü yüksek dergilerde yayınlanabilir akademik niteliğe ulaştırılmasına destek olmak ve ileriye dönük proje fikirlerine ve iş birliklerine zemin hazırlamak.

Etkinliğin Kapsamı: Etkinlik, üç günlük yoğun bir program çerçevesinde, tek sınıf düzeninde gerçekleştirilecek uzman sunumları, saha tecrübesi aktarımları ve tematik tartışma seanslarını kapsamaktadır.

Etkinliğin kapsamı (yapı ve kent ölçeğinde) somut kültürel miras ile sınırlıdır. Somut olmayan kültürel mirasa yönelik tartışmalar bu eğitimin kapsamı dışındadır.

Eğitimci kadrosu; kültürel miras koruma uzmanı iki mimar, yapısal analiz ve deprem mühendisliği uzmanı iki inşaat mühendisi ve bir mimarlık tarihçisinden oluşmaktadır. Üniversitelerin mimarlık ve mühendislik bölümlerinde aktif ders veren bu kadro, şu odak alanlarında katkı sunacaktır:

• Kültürel mirasın Türkiye’deki yasal kapsamı ve tarihsel perspektifi. Türkiye’de antik çağlardan bugüne olmuş olan büyük depremler ve tarihi belgelerde bahsi geçen yıkımlar.

• Yapıların deprem davranışı, hasar mekanizmaları ve hasar görebilirlik analizleri.
• Tarihi yapılarda yapısal sağlık izleme (monitoring) ve statik analiz yöntemleri.
• Deprem riskinin kentsel koruma planlamasına entegrasyonu.
• Deprem sonrası acil müdahale, belgeleme ve restorasyonda etik-teknik ilkeler ve sınırlar.

Etkinliğin Düzenleneceği Yer:  Hapimag Resort Sea Garden, Çiftlik Mah. Yalıdağ Cad. No:40 48400 Bodrum /Muğla

Etkinlik Tarihi: 23-24-25 Nisan 2027